Teksty. Z perspektywy Chińczyk闚

wersja do druku

Share

Propagandowe pustos這wie

Ding Zilin i Jiang Peikun

Pierwsze oddzia造 chi雟kiej Armii Ludowo-Wyzwole鎍zej (AL-W) wkroczy造 do Tybetu w 1949 roku. Pod ich presj Tybeta鎍zycy wys豉li do Pekinu delegacj, kt鏎a podpisa豉 “Siedemnastopunktow Ugod” z chi雟kim rz康em. Dzi瘯i niej AL-W opanowa豉 wkr鏒ce ca造 region. W豉dze chi雟kie nazwa造 to “pokojowym wyzwoleniem Tybetu”.

W 1959 roku w Tybecie wybuch這 powstanie przeciwko chi雟kim rz康om, kt鏎e zosta這 st逝mione przez armi. “Zlikwidowano” osiemdziesi徠 tysi璚y Tybeta鎍zyk闚, XIV Dalajlama uciek do Indii, w 郵ad za nim ruszy這 sto tysi璚y uchod嬈闚. Rz康 Chin nazwa to “st逝mieniem rebelii”.

Potem zniszczono niemal wszystkie tybeta雟kie klasztory. Cho siedem czy osiem nie leg這 w gruzach, ucierpia造 i one. Poprzedni Panczenlama m闚i, 瞠 spo鈔鏚 600 tys. tybeta雟kich mnich闚 110 tys. zg豉dzono, a 250 tys. zmuszono do powrotu do 鈍ieckiego 篡cia. Rz康 Chin uwa瘸 t tragedi za jedno ze zjawisk, towarzysz帷ych rewolucji kulturalnej.

Wiosn 1989 roku mieszka鎍y Lhasy wyszli na ulice. Chi雟kie wojsko i policja st逝mi造 protesty i og這si造 stan wojenny. Przy okazji zabito i okaleczono wielu Tybeta鎍zyk闚, setki za aresztowano lub wtr帷ono do wi瞛ie. A rz康 Chin znowu m闚i o “st逝mieniu rebelii”.

Nie wiemy, ilu Tybeta鎍zyk闚 zamordowano z powod闚 politycznych i religijnych w trakcie tego p馧wiecza “pokoju”. Nie wiemy te, ilu zag這dzono na 鄉ier. Wystarczy jednak pomy郵e o milionach ludzi, kt鏎zy w ci庵u ostatnich dekad umarli w Chinach gwa速own 鄉ierci, by doj嗆 do wniosku, 瞠 Tybeta鎍zycy musz mie bardzo wysoki wska幡ik umieralno軼i.

Od chwili rozpocz璚ia okupacji niemal 瘸den z 1,2 miliarda Chi鎍zyk闚 nie opowiedzia si po stronie Tybeta鎍zyk闚, w豉軼iwie nikt nie okaza im nawet wsp馧czucia. S co prawda wyj徠ki: w tym by造 przyw鏚ca Hu Yaobang czy garstka dysydent闚 takich jak Wei Jingsheng. Niestety wi瘯szo嗆 Chi鎍zyk闚 bez s這wa aprobowa豉 represje w豉dz wobec Tybeta鎍zyk闚 i nie mia豉 nic przeciwko odebraniu im prawa do samostanowienia. W istocie wi瘯szo嗆 wierzy豉 propagandzie, nie zastanawiaj帷 si nawet, czym jest karmiona. Trudno to zrozumie, bo nasze, chi雟kie umys造 podda造 si propagandzie w豉dz; odr皻wia造. I gdy wiosn 1989 roku wybuch造 w Pekinie najwi瘯sze demokratyczne demonstracje w historii Chin, nikt na Tiananmen nie m闚i o Tybecie. Uczestnicy tych wydarze zdawali si nie wiedzie, 瞠 dwa miesi帷e wcze郾iej w豉dze chi雟kie zgotowa造 Tybetowi krwaw 豉幡i.

Historia bywa ironiczna. Podczas wydarze na Tiananmen, dzi瘯i zagranicznym mediom, us造szeli鄉y, 瞠 duchowy przyw鏚ca Tybetu, Dalajlama, z這篡 ho責 tym, kt鏎zy oddali 篡cie za prawa cz這wieka, demokracj i wolno嗆 narodu chi雟kiego. Byli鄉y poruszeni, ale jednocze郾ie przepe軟ieni smutkiem i poczuciem winy. Co mogli鄉y powiedzie? Min窸o czterdzie軼i lat, a ci z nas, kt鏎zy s康zili, 瞠 wci捫 maj sumienie, nigdy nie pomy郵eli, 瞠 spoczywa na nich odpowiedzialno嗆 za wspieranie Tybeta鎍zyk闚 w ich walce o prawa cz這wieka. W obliczu cierpienia Tybeta鎍zyk闚 okazywali鄉y oboj皻no嗆. Kiedy tragedia spad豉 na nas, przyw鏚ca Tybetu wyci庵n掖 ku nam r瘯. Cho jego g這s dobiega z daleka, trafi wprost do naszych serc.

Teraz rozumiemy, 瞠 Chi鎍zycy nie mog pozosta oboj皻ni. Musimy obiektywnie spojrze na histori, musimy rozwa篡 kwesti Tybetu bez politycznych klapek na oczach. Musimy zmieni nasze nastawienie wobec Tybeta鎍zyk闚 i traktowa ich jak r闚nych partner闚.

Przez d逝gi czas “zbiorowa 鈍iadomo嗆” Chi鎍zyk闚, a zw豉szcza nas, Han闚, by豉 omamiona – idzie tu o za這瞠nie, 瞠 Tybet niew徠pliwie nale篡 Chin. Ludzie wydaj si wierzy, 瞠 post瘼owanie ka盥ego rz康u, nawet skrajnie represyjne, jest usprawiedliwione, p鏦i 闚 rz康 broni tak zwanej terytorialnej integralno軼i Chin. S康z wr璚z, 瞠 spoczywa na nich odpowiedzialno嗆 za sprzeciwianie si niepodleg這軼iowym – a nawet demokratycznym – aspiracjom Tybeta鎍zyk闚. Ta g喚boko zakorzeniona 鈍iadomo嗆 zbiorowa uczyni豉 wi瘯szo嗆 Chi鎍zyk闚 przera瘸j帷o biernymi w obliczu brutalnych represji i prze郵adowa w Tybecie.

Nie nam decydowa, czy Tybet stanowi cz窷 terytorium Chin – o tym rozstrzygn望 mo瞠 tylko historia. Problem w tym, 瞠 rz康 kaza histori fa連zowa, by potwierdzi swoje roszczenia, zaszczepiaj帷 Chi鎍zykom przekonanie, 瞠 ma prawo do panowania nad Tybetem. Ta sama metoda s逝篡豉 w豉dzy do uciszania wszystkich, kt鏎zy my郵eli inaczej.

Ponad czterdzie軼i lat chi雟ki rz康 realizowa teori, wedle kt鏎ej najwa積iejsza jest “jedno嗆” kraju, a indywidualne prawa i wolno軼i nie maj 瘸dnego znaczenia. Owa teoria s逝篡豉 nie tylko deptaniu prawa Tybeta鎍zyk闚 do samostanowienia, ale i odrzucaniu krytyki spo貫czno軼i mi璠zynarodowej wobec prowadzonej w Tybecie polityki, a zw豉szcza pogwa販e praw cz這wieka, jakich si tam dopuszczano. Rz康 bez ko鎍a produkuje propagand, z kt鏎ej ma wynika, 瞠 Tybet by straszliwym miejscem, gdzie niewolnicy 篡li w potwornych warunkach. Komuni軼i wyzwolili milion niewolnik闚, a socjalizm sprawi, 瞠 nie pami皻aj ju nawet o dawnej n璠zy i zacofaniu. Oczywi軼ie nikt dzi nie b璠zie przeczy biedzie i zacofaniu starego porz康ku; by mo瞠 stopa 篡ciowa Tybeta鎍zyk闚 jest teraz nieco wy窺za ni w przesz這軼i. Nawet je郵i tak – czy za post瘼 trzeba p豉ci 篡ciem i wolno軼i?

Cho mo瞠 si wydawa, 瞠 to “pomoc” komunist闚 przyczyni豉 si do obalenia “niewolnictwa” – c騜 tak naprawd uczyniono dla tych ludzi? Czy Tybeta鎍zyk闚 trzeba traktowa jak byd這, by mogli utrzyma si przy 篡ciu? Czy musz zachowywa si jak niewolnicy, by dosta wolno嗆? Gdzie tu logika? C騜 za bzdury!

To, co spotka這 Tybeta鎍zyk闚 – to straszna, brutalna rzeczywisto嗆. Twierdzenie, 瞠 komuni軼i pomogli im wyzwoli si z n璠zy i zacofania – to czcza propaganda. W istocie socjalizm przyni鏀 Tybeta鎍zykom nie wi璚ej ni Chi鎍zykom. Mimo wprowadzenia reform gospodarczych, w Tybecie bogac si g堯wnie Chi鎍zycy, a nie Tybeta鎍zycy. Poza tym, trudno wymaga, by ludzie 篡li jak zwierz皻a, i zadowolili si pe軟 misk.

Podstaw tradycji kulturowej Tybetu stanowi religia. Tybeta鎍zycy zawsze woleli szuka bogactw duchowych ni materialnych. Kiedy wi璚 domagaj si oni wolno軼i religijnej, 膨daj w istocie swob鏚 politycznych. Dalajlama, ich przyw鏚ca duchowy, jest im r闚nie przyw鏚c politycznym. Nie zapominajmy, 瞠 w ostatnich latach protesty i demonstracje w Lhasie mia造 cz瘰to pod這瞠 religijne oraz 瞠 uczestniczyli w nich mnisi i mniszki. Wida wyra幡ie, 瞠 za walk o wolno嗆 polityczn stoi religia.

Rz康 Chin zawsze pos逝giwa si sloganami o rozwoju gospodarczym i podnoszeniu stopy 篡ciowej, d豉wi帷 polityczne d捫enia Chi鎍zyk闚, i stosuje t sam taktyk, depcz帷 polityczne i religijne aspiracje Tybeta鎍zyk闚. Niemniej nic nie zniszczy這 ich marze o niepodleg這軼i i samostanowieniu. Po niemal p馧wieczu nieszcz窷 Tybeta鎍zycy maj ju pewno嗆, 瞠 p鏦i rz康 Chin b璠zie rz康zi nimi po dyktatorsku i autokratycznie, nie zrealizuj swych d捫e politycznych i religijnych.

Lata walki o samostanowienie, o wolno嗆 polityczn i religijn oraz tragedie, jakie spotka造 Tybeta鎍zyk闚, powinny zjedna im sympati i szacunek 鈍iata. Na szczeg鏊ne uznanie i podziw zas逝guje postawa Dalajlamy, kt鏎y propaguje rozwi您ania pokojowe i nie godzi si na stosowanie przemocy. Je郵i idzie o przysz這嗆 Tybetu, nie ma powod闚 do pesymizmu. Tybeta鎍zycy musz jednak walczy nadal, my za – Chi鎍zycy i spo貫czno嗆 mi璠zynarodowa – musimy udzieli im wsparcia.

Oby nar鏚 chi雟ki porzuci dawn dum
Oby nar鏚 chi雟ki otrz御n掖 si z wczorajszego parali簑
Oby narody chi雟ki i tybeta雟ki sz造 razem
Dla jutra Chin
Dla jutra Tybetu

Jedyny syn autor闚 zgin掖 na Tiananmen. Zilin jest profesorem Chi雟kiego Uniwersytetu Ludowego w Pekinie; Peikun, jej m捫, wyk豉da na tej uczelni estetyk.


Home Aktualno軼i Raporty Teksty Archiwum Linki Pomoc Galeria
 
NOWA STRONA (od 2014 r.)