Tybet 2018

styczeń 2018

Pekin ogłasza trzyletnią kampanię zwalczania „przestępczości zorganizowanej”, która ma objąć także elementy zagrażające „bezpieczeństwo politycznemu” oraz siły „separatystyczne”.

Po odkryciu nowych złóż władze chińskie wysiedlają tysiące koczowników w Dzomdzie (chiń. Jiangda), w Tybetańskim Regionie Autonomicznym, wypłacając im „marne odszkodowania”.

Bliscy dowiadują się od byłego współwięźnia, że Taszi Czojing – mnich, który przyjechał do nich w odwiedziny z Indii – został zatrzymany w listopadzie 2016 roku w Darcedo (chiń. Kangding), w Sichuanie i skazany na sześć lat pozbawienia wolności.

Władze chińskie przenoszą do innych prowincji testowany w Tybecie system inwigilacji i dozoru. Według dyrektywy rozsyłanej do komitetów dzielnicowych „głównym zadaniem kontrolerów jest uzyskanie pełnej wiedzy o sytuacji w każdym ogniwie sieci”. Ma ona służyć „gwarantowaniu stabilności”, „zażegnywaniu konfliktów i mediacji” oraz podejmowaniu niezbędnych „interwencji psychologicznych”. Do obowiązków kontrolerów – nadzorujących po kilkanaście rodzin – należy także informowanie o „ukrytych zagrożeniach”, „ogólnej sytuacji życiowej”, „pretensjach” i „poglądach politycznych” podległych im obywateli.

3 stycznia 2018

Chińskie media informują o zainstalowaniu pierwszych rozpoznających twarze bankomatów w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. Przy okazji wychwalania tego „udogodnienia dla pasterzy”, reklamują inne „innowacyjne zastosowania tej technologii”, między innymi do „zapobiegania kradzieżom papieru toaletowego” w publicznych szaletach oraz „wyłapywania i piętnowania osób przechodzących ulice w niedozwolonych miejscach”.

4 stycznia 2018

Taszi Łangczuk – biznesmen i społecznik, zatrzymany dwa lata wcześniej za rozmawianie z amerykańskim dziennikarzem o zagrożeniach dla rodzimej kultury, walce o miejsce języka tybetańskiego w systemie oświaty i próbach wniesienia skargi na lokalnych urzędników – staje przed sądem w Juszu (chiń. Yushu), oskarżony o „separatystyczne podżeganie”.

Inspektorat ochrony środowiska informuje, że Tybet „nie spełnia wymogów rządu centralnego”. Inspektorzy mieli zbadać tam ponad tysiąc spraw, udzielić upomnień 882 przedsiębiorstwom i urzędom oraz wymierzyć 784 kary. Dwie osoby zostały zatrzymane, 148 pociągnięto do odpowiedzialności.

5 stycznia 2018

Indyjskie media informują, że służby wywiadowcze „systematycznie ostrzegają przed werbowaniem przez Chiny niezadowolonych tybetańskich uchodźców”.

Niezależne źródła podają, że w zeszłym roku władze chińskie aresztowały czterech najbogatszych Ujgurów z Kaszgaru i skazały ich na kary od ośmiu do osiemnastu lat więzienia za „akty religijnego ekstremizmu”.

9 stycznia 2018

Badacze informują o odkryciu najstarszej tybetańskiej buddyjskiej steli (z 826 albo 838 roku) w Purangu (chiń. Pilan), w Ngari (chiń. Ali).

Tysiące świeckich Tybetańczyków przyjmują „ślubowanie prawości” przed klasztorem w Coe (chiń. Hezuo), w prowincji Gansu, przyrzekając „jedność” oraz życie bez tytoniu, alkoholu i hazardu.

10 stycznia 2018

Chiny blokują stronę internetową Marriotta za umieszczenie Tybetu na liście „krajów” (podobne „kłopoty” mają między innymi Delta Airlines i Zara). W ramach „przeprosin” po dwóch dniach firma zwalnia pracownika, który „polubił” protybetańską stronę w mediach społecznościowych.

11 stycznia 2018

Zatrzymany przed rokiem były więzień polityczny Cegon Gjal z Codziangu (chiń. Hebei) w prowincji Qinghai zostaje skazany na trzy lata więzienia za „separatystyczne podżeganie”, to znaczy internetowy wpis, w którym krytykuje władze chińskie za „markowanie” polityki „jedności etnicznej”.

12 stycznia 2018

Władze tybetańskich prefektur prowincji Sichuan wydają rozporządzenie, nakazujące „bezzwłoczny powrót do kraju” Tybetańczykom, którzy przebywają w Indiach lub Nepalu (i mogą uczestniczyć w miesięcznych ceremoniach buddyjskich i wykładach Dalajlamy w Bodh Gai).

18 stycznia 2018

Parlament Europejski przyjmuje rezolucję, w której wzywa Chiny do przestrzegania własnej konstytucji i poszanowania praw Tybetańczyków oraz wszystkich obywateli, a także podjęcia rozmów z Dalajlamą.

20 stycznia 2018

Pół-Tybetanka Cui Yuying – jako pierwsza kobieta wywodząca się z „mniejszości etnicznej” – zostaje mianowana przewodniczącą struktur Komunistycznej Partii Chin (KPCh) szczebla prowincji (w Fujianie). Żaden Tybetańczyk nie piastował wcześniej tak ważnego stanowiska.

22 stycznia 2018

Indyjskie służby informują, że Dalajlama nie był celem zamachowców, którzy podłożyli dwie bomby w Bodh Gai, gdzie ściągnęły tysiące wiernych ceremonie buddyjskie i wykłady Jego Świątobliwości.

Pekin zakazuje promowania w telewizji „wytatuowanych wykonawców, hip-hopu i dekadenckiej kultury”.

23 stycznia 2018

Prezydent Trump nakłada trzydziestoprocentowe cła na panele fotowoltaiczne, rozpoczynając „wojnę handlową” z Chinami, które oskarża o „systematyczne okradanie” Stanów Zjednoczonych.

24 stycznia 2018

Gesze Cełang Namgjal – nauczyciel buddyjskich i jeden z około czterdziestu Tybetańczyków skazanych za udział w krwawo stłumionej demonstracji w Draggo (chiń. Luhuo), w prowincji Sichuan w 2012 roku – wychodzi z więzienia okaleczony na skutek tortur.

25 stycznia 2018

Władze w Lhasie podają, że w 2017 roku PKB Tybetańskiego Regionu Autonomicznego wzrósł o 10 procent („po raz dwudziesty piąty z rzędu dwucyfrowo”), a liczba turystów o 10,6 procent – do 25,6 miliona.

Niezależna konferencja setek „promotorów” języka tybetańskiego (prowadzących między innymi regularne lekcje w mediach społecznościowych) w klasztorze dzionangpy w  Czigdrilu (chiń. Jiuzhi), w prowincji Qinghai.

27 stycznia 2018

Media podają, że „podarowana” przez Chiny siedziba Organizacji Jedności Afrykańskiej w Addis Abebie jest naszpikowana ukrytymi mikrofonami, a komputer codziennie przesyłają wszystkie dane do darczyńcy.

28 stycznia 2018

W Lhasie „znika” Lodo Gjaco, były więzień polityczny, który spędził za kratami 21 lat i miał wołać przed Potalą o powrót Dalajlamy i pokój na świecie.

luty 2018

Zatrzymanie Karmy, sołtysa z okręgu Driru (chiń. Biru) w TRA, za odmowę podpisania zgody na uruchomienie kopalni na zboczu świętej góry.

6 lutego 2018

Mercedens-Benz – w pięciu akapitach – „najszczerzej przeprasza” Chiny za „niezwykle błędne” użycie cytatu Jego Świątobliwości Dalajlamy w internetowej reklamówce swoich produktów, obiecując „wykorzystać ten incydent do bezzwłocznego podjęcia praktycznych działań w celu pogłębienia zrozumienia chińskich wartości i kultury”.

11 lutego 2018

Chińskie media informują, że służba bezpieczeństwa w Tybecie apeluje o informacje o „działaniach przestępczych gangów związanych z separatystycznymi siłami Dalajlamy, które mogą wykorzystywać lokalne świątynie i wpływy religijne do podżegania przeciwko rządowi i partii w celu oderwania chińskiego Tybetu od Chin”.

14 lutego 2018

Czterdziestoletni Adak zostaje zatrzymany na tydzień przez nepalskich policjantów, którzy pokazują mu jego zdjęcie z tybetańską flagą, które kilka dni wcześniej zamieścił na Facebooku. Wolność odzyskuje dopiero po interwencji lokalnej organizacji praw człowieka.

17 lutego 2018

Chińskie media informują o pożarze w lhaskiej świątyni Dżokhang, najbardziej czczonym buddyjskim sanktuarium Tybetu. W internecie natychmiast pojawia się mnóstwo sprzecznych wiadomości oraz zdjęć i filmów, pokazujących płonący dach świątyni i spowite dymem budynki. Policja „straszy karami” za rozpowszechnianie „nieoficjalnych” materiałów, z których wynika, że mimo uspokajających komunikatów władz bezcenne zabytki poważnie ucierpiały.

22 lutego 2018

Na lotnisku w Chengdu policja zawraca trzech Tybetańczyków z paszportami Korei Południowej i Stanów Zjednoczonych oraz ważnymi wizami ChRL. W trakcie wielogodzinnych przesłuchań funkcjonariusze kopiują zawartość ich telefonów i komputerów.

23 lutego 2018

Indyjska policja informuje o udaremnieniu planu wysadzenia budynku – przy pomocy butli z gazem i kanistrów z benzyną – w pobliżu klasztoru Neczung, w Dharamsali.

25 lutego 2018

Chińskie media podają listę proponowanych zmian w konstytucji: dopisanie do niej myśli Xi Jinpinga oraz zniesienie limitu liczby kadencji prezydenta (czyli zapewnienie mu władzy dożywotniej).

marzec 2018

W Driru (chiń. Biru) policja zatrzymuje i brutalnie przesłuchuje ponad trzydziestu Tybetańczyków, próbując ustalić, kto ujawnił informację o aresztowaniu sołtysa, który w lutym odmówił podpisania zgody na otwarcie kopalni na zboczu góry, uważanej przez mieszkańców za świętą.

1 marca 2018

Indyjskie media ujawniają tajną rządową instrukcję, która zakazuje ministrom i wyższym urzędnikom państwowym spotkań z Dalajlamą oraz udziału w wydarzeniach związanych z Tybetańczykami. Wydany 22 lutego zakaz – podyktowany „drażliwym okresem” w stosunkach dwustronnych z Chinami – ma obowiązywać dwa miesiące i dotyczyć przede wszystkim cyklu imprez „Thank You India”, organizowanych przez Centralną Administrację Tybetańską w Dharamsali z okazji sześćdziesięciolecia diaspory.

Na lotnisku w Lhasie zostaje zatrzymany Tenzin Czophel, czterdziestoletni biznesmen z Nagczu (chiń. Naqu). Krewnym miesiącami nie udaje się ustalić, gdzie i dlaczego jest przetrzymywany.

2 marca 2018

Przed „newralgicznymi” rocznicami tybetańskich powstań władze chińskie tradycyjnie już organizują zastraszające „ćwiczenia” wojska i paramilitarnej Ludowej Policji  Zbrojnej na ulicach Lhasy.

3-15 marca 2018

Doroczne posiedzenie XIII Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK) oraz Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL), które znosi konstytucyjny limit liczby kadencji prezydenta, zapewniając dożywotnie rządy Xi Jinpingowi. Pekin zwiększa o 8,1 procent wydatki na armię, która jest „absolutnie podległa partii komunistycznej” i „nie stanowi zagrożenia dla żadnego państwa”. Wang Qishan, prawa ręka przewodniczącego, zostaje pierwszym beneficjentem zniesienia limitu kadencji i wiceprezydentem.

6 marca 2018

Guowa Jiamaoji (tyb. Goła Gjamo Kji) – tybetańska sopranistka i oficerka Armii Ludowo-Wyzwoleńczej – apeluje o położenie kresu dyskryminacji Tybetańczyków podczas dorocznego posiedzenia Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej w Pekinie.

7 marca 2018

W Merumie, w prefekturze Ngaba (chiń. Aba) prowincji Sichuan podpala się czterdziestoletni Ceku, ojciec dwojga dzieci. Ginie na miejscu, wołając o wolność Tybetu i długie życie Dalajlamy.

Wang Guosheng, sekretarz partii prowincji Qinghai i delegat Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, mówi dziennikarzom, że „prości Tybetańczycy” z jego stron traktują przewodniczącego Xi Jinpinga jako „jedynego żywego bodhisattwę”.

13 marca 2018

Tybetańskie źródła informują o zatrzymaniu dwóch mnichów z klasztoru Dza Łonpo w Serszulu (chiń. Shiqu), w prowincji Sichuan.

Władze prefektury Nagczu (chiń. Naqu) w Tybetańskim Regionie Autonomicznym obiecują „nagrody” za donosy o „przestępstwach”, takich jak propagowanie ojczystego języka i kultury, utrzymywanie kontaktów z „kliką Dalaja”, „zbieranie funduszy” czy „działalność ekologiczna”.

19 marca 2018

„Przyjaciele z całego kraju” witają Szokdzianga, popularnego pisarza przewiezionego do rodzinnej wioski w Sangczu (chiń. Xiahe), w prowincji Gansu po odbyciu kary trzech lat więzienia za „wywoływanie niepokojów na tle etnicznym, utrzymywanie potajemnych kontaktów z siłami separatystycznymi i zakłócanie stabilizacji”.

20 marca 2018

Lobsang Sangje, mnich klasztoru Kirti w Ngabie (chiń. Aba), w prowincji Sichuan, zostaje skazany na pięć lat więzienia. Nie wiadomo, o co był oskarżony. Najbliższych nie powiadomiono ani o rozprawie, ani o wyroku.

21 marca 2018

Chińskie media informują o „pierwszych egzaminach ze znajomości prawa” w klasztorach Tybetańskiego Regionu Autonomicznego.

27 marca 2018

Światowe media informują, że Chiny i Rosja „wypowiadają wojnę prawom człowieka”, próbując wspólnie zmniejszyć budżet Wysokiego Komisarza i innych ciał statutowych, zajmujących się tą kwestią w ONZ.

Policja zatrzymuje Dzinpę Gjaco, mnicha klasztoru Labrang w Sangczu (chiń. Xiahe), w prowincji Gansu, i zwalnia po dziesięciodniowych przesłuchaniach.

28 marca 2018

„Żadna siła nie przeszkodzi Tybetańczykom w dostatnim życiu i realizowaniu wielkiego marzenia, póki stoimy murem za Komitetem Centralnym Komunistycznej Partii Chin i towarzyszem Xi Jinpingiem jako jego jądrem, niosąc wysoko sztandar myśli przewodniczącego dla nowej ery socjalizmu o chińskiej specyfice – mówi Qi Zhala (tyb. Cze Drahla), szef rządu Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, w orędziu z okazji Święta Wyzwolenia Niewolników. – Każda skazana na klęskę próba podzielenia kraju zostanie potępiona przez lud i ukarana przez historię”.

3 kwietnia 2018

Sześćdziesięcioletnia Lhamo Dolkar – pielgrzymująca do Lhasy z Sangczu (chiń. Xiahe) w prowincji Gansu – znika bez śladu w Darlagu (chiń. Dari), w Qinghai, zabrana na przesłuchanie przez „grupę chińskich esbeków w cywilnych ubraniach”.

4 kwietnia 2018

Największy bank spermy w Pekinie publikuje nowe wymogi, wedle których dawcy muszą posiadać „odpowiednie cechy polityczne, kochać socjalistyczną ojczyznę i popierać linię Komunistycznej Partii Chin”.

8 kwietnia 2018

Pekin informuje o „uszczelnieniu kontroli” granic nowoczesnym sprzętem i systemami monitoringu.

11 kwietnia 2018

Szwedzka prokuratura informuje, że czterdziestodziewięcioletni Tybetańczyk, którego aresztowano w lutym pod zarzutem przekazywania Chinom informacji o tybetańskiej społeczności emigracyjnej, „kontaktował się z chińskimi oficjelami w Polsce” i otrzymywał za to pieniądze. „Wniknął głęboko w tybetańską społeczność i mógł bardzo zaszkodzić wielu ludziom”.

16 kwietnia 2018

Tybetańskie źródła informują o wywłaszczeniach w okręgu Lhace (chiń. Lazi) w związku z planami budowy nowego lotniska.

Policja zatrzymuje dwóch mnichów klasztoru Cang w Gepasumdo (chiń. Tongde), w prowincji Qinghai za „nieprawomyślne” posty w mediach społecznościowych.

17 kwietnia 2018

Wszyscy – z wyjątkiem Węgier – ambasadorowie państw Unii Europejskiej w Pekinie podpisują raport, w którym ostro krytykują projekt „nowego jedwabnego szlaku” za naruszanie międzynarodowych zasad, brak transparencji i faworyzowanie subsydiowanych chińskich koncernów.

25 kwietnia 2018

Senat Stanów Zjednoczonych przyjmuje jednogłośnie rezolucję, w której podkreśla prawo tybetańskich buddystów do wybierania własnych przywódców religijnych i uznaje odnośne ingerencje chińskich władz za nieprawomocne.

Amerykański Departament Stanu upomina się o więzionego od ponad dwudziestu lat Panczenlamę, żądając od Pekinu jego natychmiastowego zwolnienia i przestrzegania międzynarodowych zobowiązań do poszanowania swobód religijnych wszystkich obywateli.

27-28 kwietnia 2018

„Nieformalny” szczyt chińsko-indyjski w Wuhanie.

30 kwietnia 2018

„Jako entuzjastyczny rzecznik światowego rozbrojenia i całkowitej likwidacji broni jądrowej – pisze Jego Świątobliwość Dalajlama do przywódców obu Korei – całym sercem cieszę się, że rozmawiacie o zapewnieniu trwałego pokoju na Półwyspie Koreańskim. Pokazaliście, że pokojowe środki i dialog są jedyną drogą do przyjaźni, zaufania i pokoju”.

maj 2018

Kilkadziesiąt rodzin z lhaskiego okręgu Njemo (chiń. Nimu) nagrywa film, w którym prosi o interwencję władz wyższego szczebla i pomoc w odzyskaniu pastwisk, skonfiskowanych przez lokalnych aparatczyków i przekazanych deweloperom.

Tybetańscy uczniowie z prefektury Coszar (chiń. Haidong) w prowincji Qinghai skarżą się, że żaden z 359 tamtejszych nowych pedagogów nie jest dwujęzyczny, i apelują do władz o zatrudnianie nauczycieli, którzy mogą uczyć nie tylko po chińsku, ale i po tybetańsku.

Władze Tybetańskiego Regionu Autonomicznego (TRA) ogłaszają nową „lojalnościową” kampanię, w ramach której zmuszają mieszkańców do śpiewania komunistycznych pieśni, karząc opornych wysokimi grzywnami.

1 maja 2018

Nowo otwarte Centrum Edukacyjne KPCh w Shandongu testuje wirtualny system, który ma wykrywać „problemy z lojalnością i ideologiczną świadomością” członków partii.

6 maja 2018

W Njamo, w okręgu Szigace (chiń. Xigaze) policja rozbija protest mieszkańców, domagających się wznowienia śledztwa i oskarżających funkcjonariuszy o korupcję oraz tuszowanie zabójstwa, do którego doszło rok wcześniej. Kilkanaście osób – w tym zastępca lokalnego sekretarza partii – zostaje zatrzymanych, a miasteczko na wiele tygodni odcięte od świata.

8 maja 2018

W Sogu (chiń. Suo) zatrzymany zostaje pięćdziesięciokilkuletni Gangkje, w którego domu policja znajduje książki i nagrania z buddyjskimi wykładami Dalajlamy.

7 maja 2018

Władze w Lhasie podają, że w pierwszym kwartale Tybetański Region Autonomiczny przyjął milion turystów (wzrost o 50 procent rok do roku).

Nagczu (chiń. Naqu) – jako szóste w Tybetańskim Regionie Autonomicznym – uzyskuje status miasta na prawach prefektury (i zostaje okrzyknięte najwyżej położoną aglomeracją ChRL).

14 maja 2018

Władze oświatowe Tybetańskiego Regionu Autonomicznego wydają rozporządzenie, zakazujące dzieciom i rodzicom udziału w „zbiorowych obchodach religijnych” buddyjskiego święta Saga Dała.

15 maja 2018

„Global Times”, anglojęzyczna przybudówka partyjnego „Dziennika Ludowego”, informuje,

że mnisi, którzy zdobyli wykształcenie w Indiach, są systematycznie „reedukowani” i „mają zakaz nauczania buddyzmu mieszkańców Litangu” (tyb. Lithang) w prowincji Sichuan.

22 maja 2018

Taszi Łangczuk – zatrzymany w styczniu 2016 roku biznesmen i społecznik, apelujący o poszanowanie konstytucyjnych praw Tybetańczyków – zostaje skazany na pięć lat pozbawienia wolności przez sąd ludowy w Juszu (chiń. Yushu), w prowincji Qinghai. Wyrok wywołuje falę protestów społeczności międzynarodowej, m.in. Unii Europejskiej oraz rządów Stanów Zjednoczonych, Kanady i Francji.

„Studiowanie konstytucji jest najwyższym priorytetem i najważniejszą misją religii w Chinach”: rządowe media podają, że „95 procent z 25 tysięcy pracowników religijnych w Tybecie zdało egzamin z konstytucji”.

Oficjalna chińska Rada Chrześcijańska powołuje „grupę roboczą do sinizacji chrześcijaństwa zgodnie z wytycznymi przewodniczącego Xi Jinpinga”.

23 maja 2018

Policja zatrzymuje i przez dwa tygodnie przesłuchuje sędziwą matkę, a następnie zwalnia z pracy siostrę i szwagra, domagając się „sprowadzenia” Tenzina Osera, byłego więźnia politycznego, który w 2000 roku uciekł do Indii z Pemy (chiń. Banma) w prowincji Qinghai.

25 maja 2018

Dalajlama spotyka się w Dharamsali z uczestnikami konferencji rzeczników „rangzen”, niepodległości Tybetu, kwestionujących jego ugodową „ume lam”, „drogę środka”, która zakłada zgodę na – faktyczną, nie papierową – autonomię w granicach Chin.

Policja zatrzymuje (i po jedenastu dniach zwalnia) Pemę Gjaco – nauczyciela, społecznika, pisarza i redaktora internetowego magazynu literackiego z Maczu (chiń. Maqu) w prowincji Gansu.

czerwiec 2018

Policja, prowadząca rewizje w ramach kampanii „zwalczania grup przestępczych i złych elementów”, zatrzymuje w Draggo (chiń. Luhuo), w prowincji Sichuan dwóch restauratorów, w których na domach znaleziono zdjęcia Dalajlamy.

1 czerwca 2018

Duchowni z Tybetańskiego Regionu Autonomicznego przechodzą trzydniowe szkolenie, podczas którego otrzymują „zadanie propagowania polityki rządu”.

Sześciu specjalnych sprawozdawców z biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka potępia skazanie Tasziego Łangczuka i po raz kolejny wzywa Chiny do jego natychmiastowego zwolnienia.

5 czerwca 2018

Przedterminowe zwolnienie Lobsanga Tenzina, skazanego na dziesięć lat więzienia za „spiskowanie, podżeganie i pomaganie w umyślnym zabójstwie”, czyli ukrywanie poparzonego mnicha, którego samospalenie w marcu 2011 roku zapoczątkowało falę dramatycznych protestów w całym Tybecie.

10 czerwca 2018

Władze chińskie ogłaszają plan budowy trzech nowych lotnisk w Tybetańskim Regionie Autonomicznym: w zmilitaryzowanym, bogatym w kopaliny, pełnym chińskich robotników Lhunce (chiń. Longzi), w Purangu (chiń. Pulan, ze świętą Górą Kailaś) oraz w Dingri (z Czomolungmą). Dwa pierwsze leżą na terenach spornych, uważanych przez Indie za nielegalnie okupowane. Projekt nosi nazwę „trzy plus jeden” (nowy pas startowy w Lhasie), ma kosztować 16,7 miliarda yuanów (9,6 mld PLN) i zostać ukończony w 2021 roku.

12 czerwca 2018

Dr Tenzin Dordże zostaje jednogłośnie wybrany szefem Komisji do spraw Wolności Religii na Świecie w amerykańskim Kongresie.

15 czerwca 2018

Dordże Gjancan, którego w lutym aresztowano w Szwecji pod zarzutem przekazywania Chinom – za pośrednictwem funkcjonariusza wywiadu w Polsce – informacji o tybetańskiej społeczności emigracyjnej, zostaje uznany winnym i skazany na karę dwudziestu dwóch miesięcy pozbawienia wolności.

18 czerwca 2018

Przesiedlenie 1102 pasterzy z rezerwatu Czangtang w okręgu Njima (chiń. Nima) na przedmieścia Lhasy.

20 czerwca 2018

Główny Urząd Statystyczny Chin przedstawia parlamentowi kolejny raport o powszechnym i nagminnym fałszowaniu statystyk przez przedsiębiorstwa państwowe i władze lokalne.

21 czerwca 2018

Premier Sharma Oli podpisuje w Pekinie porozumienie w sprawie budowy linii kolejowej, która połączy Kjirong (chiń. Jilong, nep. Kerung) w Tybecie z Katmandu (gdzie na żądanie ministerstwa spraw zagranicznych jeden z teatrów zdejmuje sztukę o tybetańskich uchodźcach).

25 czerwca 2018

„Ala Czangso” tybetańskiego reżysera Sonthara Gjala zdobywa nagrodę jury na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Szanghaju.

30 czerwca 2018

Teatr Narodowy w Pekinie wystawia sztukę „dedykowaną linii kolejowej Qinghai-Tybet” z okazji dwunastolecia jej otwarcia.

1 lipca 2018

Władze chińskie tradycyjnie mnożą restrykcje i wyprowadzają na ulice wojsko, „przypominając” Tybetańczykom o zakazie świętowania urodzin Dalajlamy.

Departament oświaty Tybetańskiego Regionu Autonomicznego zabrania „nieletnim uczniom” uczestniczenia w „czynnościach religijnych podczas letnich wakacji”.

Lokalne administracje zaczynają rygorystycznie egzekwować przepisy (na które często patrzono dotąd przez palce) i relegować młodocianych mnichów z klasztorów w prefekturze Kardze (chiń. Ganzi) prowincji Sichuan.

2 lipca 2018

Dalajlama inauguruje program nauczania „szczęścia” (czyli przede wszystkim „świeckiej etyki”) w tysiącu szkół w New Delhi.

6 lipca 2018

Mimo zakazów i szykan mieszkańcy wszystkich regionów Tybetu mniej lub bardziej skrycie świętują urodziny Dalajlamy. W Nepalu po praz pierwszy od lat władze nie przeszkadzają diasporze w zorganizowaniu urodzinowych uroczystości, w których uczestniczą między innymi ambasadorowie Stanów Zjednoczonych i Francji oraz przedstawiciele organizacji międzynarodowych.

7 lipca 2018

Policja używa gazu łzawiącego i bije do nieprzytomności kilkanaście osób, rozbijając dwumiesięczny protest Tybetańczyków przeciwko prowadzeniu prac wydobywczych w prefekturze Juszu (chiń. Yushu), w prowincji Qinghai.

10 lipca 2018

Liu Xia – osadzona w areszcie domowym wdowa po zmarłym w więzieniu nobliście Liu Xiaobo – uzyskuje zgodę na opuszczenie Chin.

Władze lokalne ściągają policję do okręgu Bajan (chiń. Hualong) w prowincji Qinghai, gdzie mieszkańcy pięciu tybetańskich osad protestują przeciwko próbie zmiany biegu rzeki Czakczu.

11 lipca 2018

Sześćdziesięcioczteroletni Qin Yongmin – weteran chińskiego ruchu demokratycznego, 22 lata za kratami od 1981 roku – zostaje skazany na 13 lat więzienia za „działalność wywrotową”, odmówiwszy „współpracy z sądem” i nie powiedziawszy słowa podczas procesu.

12 lipca 2018

Władze chińskie po raz kolejny nakazują wyburzenie tybetańskich sklepów i gospód, zbudowanych bez zezwoleń nad jeziorem Kuku-nor w prefekturze Colho (chiń. Hainan) prowincji Qinghai.

25 lipca 2018

Chińska organizacja praw człowieka publikuje dane z oficjalnych raportów, z których wynika, że w 2017 roku liczba zatrzymań w ujgurskim Xinjiang wzrosła o 731 procent, stanowiąc 21 proc. zatrzymań w całym kraju (przy wskaźniku dla populacji 1,5 proc.).

25-27 lipca 2018

Premier Li Keqiang – jako pierwszy szef chińskiego rządu w tej dekadzie – składa wizytę w Tybetańskim Regionie Autonomicznym. W Lhasie Li obiecuje nowe szkoły i szpitale oraz spotyka się w Dżokhangu z „przywódcami buddyjskimi” i wzywa ich do „strzeżenia narodowej jedności”. W Lhoce (chiń. Shannan) fotografuje się z robotnikami, drążącymi tunel kolejowy, oraz dyskutuje o ochronie środowiska, a w Njingtri (chiń. Lingzhi) kupuje tybetańską herbatę i rozmawia z „przesiedlonymi z ubogiego rejonu”.

26 lipca 2018

Wiceprezydent Mike Pence przemawia na pierwszej rządowej konferencji poświęconej promowaniu wolności religii. Mówi między innymi o walce Tybetańczyków i dodaje, że jest zaszczycony spotkaniem z byłym więźniem politycznym Gologiem Dzigme.

31 lipca 2018

Konferencja działających w Chinach stowarzyszeń religijnych zobowiązuje świątynie wszystkich wyznań do wywieszania flag państwowych (w celu podniesienia „świadomości i szacunku w społeczeństwie”).

1 sierpnia 2018

Po dziesięciu latach zakazów – spowodowanych symbolicznym protestem jednego koczownika – władze chińskie wydają zgodę na zorganizowanie słynnych wyścigów konnych w Lithangu, w prowincji Sichuan, zmieniając tybetańskie święto w propagandowy spektakl.

3 sierpnia 2018

Chińskie organizacje praw człowieka informują, że wedle ich szacunków władze internowały już w obozach reedukacyjnych niemal trzy miliony Ujgurów.

6 sierpnia 2018

„Modlicie się o moje długie życie, a jednocześnie ciągle mnie gdzieś zapraszacie”, mówi Dalajlama do tysięcy wiernych zebranych w Ladakhu, zapowiadając ograniczenie liczby podróży w następnych latach.

Grupa specjalnych sprawozdawców ONZ krytykuje „dwutorową” chińską „politykę paszportową” jako dyskryminującą Tybetańczyków.

10 sierpnia 2018

Przedterminowe zwolnienie Gonpo Ceko, skazanego w 2008 roku na 14 lat więzienia za udział w antychińskich protestach w Maczu (chiń. Maqu), w prowincji Gansu.

13 sierpnia 2018

Przedterminowe zwolnienie Gonpo Cetena, skazanego na dwanaście lat więzienia za stanięcie na czele wiejskiej demonstracji w Maczu, w prowincji Gansu w marcu 2008 roku.

Sąd prowincji Qinghai utrzymuje wyrok Tasziego Łangczuka – biznesmena i społecznika, walczącego o poszanowanie konstytucyjnych praw Tybetańczyków – skazanego w maju na pięć lat więzienia w związku z wywiadem, którego w 2015 roku udzielił dziennikarzowi „New York Timesa”.

21 sierpnia 2018

W Wielkiej Hali Ludowej w Pekinie premier Malezji ogłasza rezygnację z dwóch gigantycznych chińskich inwestycji, mówiąc, że jego kraj nie chce „nowego kolonializmu”.

26 sierpnia 2018

Wang Yang – przewodniczący Ogólnochińskiej Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (OLPKK), numer cztery w strukturach Komunistycznej Partii Chin – składa wizytę w Lhasie i wzywa do „sinizacji buddyzmu”, „gotowości w obliczu zagrożenia” oraz „męstwa w walce z elementem separatystycznym”.

Komunistyczna Partia Chin przyjmuje nowy regulamin, który zobowiązuje struktury wszystkich szczebli do poddania wierzących kadr „intensywnej edukacji ideologicznej”, a jeśli to zawiedzie – usunięcia ich z szeregów. Niemal 90 milionów członków ma też odtąd „aktywnie okazywać lojalność” przewodniczącemu Xi Jinpingowi.

30 sierpnia 2018

Oenzetowski Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej dokonuje przeglądu okresowego reportu Chińskiej Republiki Ludowej i przedstawia swoje rekomendacje, wskazując 21 obszarów, które budzą jego zaniepokojenie, w tym tak fundamentalne jak rozwój, wywłaszczenia, edukacja, opieka zdrowotna, społeczeństwo obywatelskie, tortury, definicje terroryzmu i separatyzmu – zwłaszcza zaś sytuacja Tybetańczyków, Ujgurów i Mongołów.

wrzesień 2018

Amerykański Departament Sprawiedliwości poleca, by redakcje chińskich państwowych mediów formalnie rejestrowały się w USA jako „przedstawiciele obcego rządu”.

Przymusowe wysiedlenie (z powodu budowy kopalni i elektrowni wodnej) mieszkańców dziewięciu osad w Gondzio (chiń. Gongjue), w TRA.

4 września 2018

Policja bije, zatrzymuje i wywozi do aresztu śledczego w odległej prefekturze Anję Sengdrę, popularnego działacza społecznego, walczącego od lat z korupcją i nadużyciami w okręgu Gade (chiń. Gande), w Qinghai.

5 września 2018

Dwudziestotrzyletni Dordże Rabten, mnich klasztoru Kirti, samotnie demonstruje w Ngabie (chiń. Aba), w Sichuanie. Zostaje natychmiast zatrzymany przez policję.

6 września 2018

Policja zatrzymuje osiemnastoletniego mnicha Tenzina Gelka, który wychodzi na ulicę w Ngabie (chiń. Aba), wołając o wolność Tybetu. Lokalne źródła informują o podobnym proteście i aresztowaniu trzeciego duchownego.

7 września 2018

„Centralne przedsiębiorstwa państwowe” obradują w Lhasie nad walką z ubóstwem, co lokalny sekretarz partii Wu Yingjie nazywa „rządową strategią ukazywania zalet chińskiego systemu socjalistycznego”.

8 września 2018

Nagroda za najlepszy scenariusz dla „Dzinpy” Pemy Cetena na festiwalu filmowym w Wenecji.

10 września 2018

Prezydent Włoch nadaje order zasługi – najwyższe i najstarsze odznaczenie Republiki – prof. Namkhai Norbu Rinpoczemu.

11–15 września 2018

Wspólne manewry Rosji i Chin, okrzyknięte „największymi od zakończenia zimnej wojny”.

11 września 2018

Zatrzymanie pięciu mnichów, protestujących trzy dni wcześniej przeciwko planom wzniesienia budynków mieszkalnych przed klasztorem Gomang w Ngabie (chiń. Aba), w Sichuanie.

Przedstawiciel indyjskiego rządu mówi dziennikarzom, że liczba zarejestrowanych tybetańskich uchodźców w ciągu kilku lat „spadła ze 150 do około 85 tysięcy”.

20 września 2018

Władze chińskie publikują projekt rozporządzenia, przewidującego licencjonowanie internetowych publikacji – a także ich udostępniania i linkowania – o charakterze religijnym.

22 września 2018

Watykan zawiera „tymczasowe porozumienie” z Chinami, uznając siedmiu biskupów mianowanych przez władze w Pekinie.

24 września 2018

Władze Hongkongu zakazują działalności jedynej (według własnych danych, dwunastoosobowej) partii niepodległościowej.

25 września 2018

Amerykańska Izba Reprezentantów przyjmuje „ustawę o wzajemności”, domagając się od Pekinu zapewnienia „równego” dostępu do – zamkniętego dla dziennikarzy, organizacji pozarządowych itd. – Tybetu.

30 września 2018

Czterdziestojednoletni Szonu Palden – schorowany na skutek tortur, osadzony w areszcie domowym były więzień polityczny – umiera, niesiony na łóżku do szpitala w Maczu (chiń. Maqu), w prowincji Gansu.

październik 2018

Władze Tybetańskiego Regionu Autonomicznego (TRA) „wysyłają w teren profesjonalne grupy robocze, które zachęcają buddyjskich mnichów i mniszki do studiowania prawa”, przygotowując duchownych – także przy pomocy „aplikacji mobilnych, gier komputerowych, konkursów kaligrafowania i rozwiązywania szarad” – do „propagowania polityki partii i rządu”.

Dziesiątki Tybetańczyków protestują w Czone (chiń. Zhuoni), w prowincji Gansu, domagając się wypłaty zaległych rekompensat za stada, które „zredukowali” na polecenie władz w 2015 roku.

4 października 2018

Ambasador ChRL w USA wyjaśnia amerykańskim dziennikarzom, że restrykcje, uniemożliwiające swobodny wjazd i podróżowanie po Tybecie, spowodowane są „wysokością i trudnymi warunkami klimatycznymi”.

Wiceprezydent Mike Pence wygłasza przemówienie, w którym stwierdza, że poprzednie administracje stawiały na „zaangażowanie”, licząc, że „przyczyni to Chinom wolności, w tym poszanowania własności prywatnej, swobód religijnych i praw człowieka, ale nadzieje te spełzły na niczym”, w związku z czym USA mają dziś „inne podejście” do Pekinu i jego „autorytarnego ekspansjonizmu”. Mówi też o „prześladowaniach chińskich chrześcijan, muzułmanów i buddystów”, „zamknięciu w obozach prania mózgu ponad miliona Ujgurów” i „samospaleniach stu pięćdziesięciu Tybetańczyków w proteście przeciwko chińskim represjom”.

Amerykańskie media sugerują, że wyprodukowany w Chinach czip mógł być wykorzystywany do szpiegowania użytkowników – w tym największych koncernów – na całym świecie.

6 października 2018

Władze lokalne informują o wykreśleniu 25 okręgów TRA z państwowej „listy ubóstwa”.

7 października 2018

Pekin potwierdza zatrzymanie Menga Hongwei, „zaginionego” od dwóch tygodni szefa Interpolu.

9 października 2018

Po miesiącach zaprzeczania ich istnieniu, władze Xinjiangu przyjmują przepisy, powołujące „ośrodki szkolenia zawodowego i kształcenia”, w których od zeszłego roku internowano ponad milion „reedukowanych” Ujgurów.

10 października 2018

Przewodniczący Xi Jinping wzywa do planowania i budowania „pełną parą” linii kolejowej, która połączy Lhasę z Chengdu, stolicą prowincji Sichuan, w celu „propagowania solidarności etnicznej, strzeżenia narodowej jedności i konsolidowania stabilności granicy”.

11 października 2018

Wielkie osuwisko w Dzomdzie (chiń. Jiangda) powoduje zalanie kilkunastu wiosek i ewakuację ponad 20 tysięcy ludzi.

Chińscy robotnicy biją grupę Tybetańczyków, protestujących przeciwko rozjeżdżaniu ich pastwisk w Czabczy (chiń. Gonghe), w prowincji Qinghai.

16 października 2018

Chińskie media informują o dwudniowym sympozjum w Qinghai, poświęconym „wkładowi buddyzmu tybetańskiego w Inicjatywę Pasa i Drogi oraz walkę z separatyzmem”.

Władze lokalne zakazują organizowania dorocznego święta w instytucie klasztornym Larung Gar w Sertharze (chiń. Seda), w Sichuanie, przy okazji degradując najważniejszy ośrodek renesansu buddyzmu w Tybecie do „centrum szkoleniowego średniego szczebla”, co zamyka go przed wiernymi i odbiera tytuł do organizowania „innej działalności religijnej”.

17 października 2018

Osuwisko, powstanie zaporowego jeziora i ewakuacja tysięcy osób w Njingtri (chiń. Lingzhi).

29 października 2018

Lodi Gjari Gjalcen Rinpocze – jeden z najwybitniejszych tybetańskich dyplomatów i mężów stanu – umiera w szpitalu w San Francisco.

31 października 2018

W obecności kilkudziesięciu tysięcy wiernych z całego Tybetu mnisi intronizują portret Karmapy w klasztorze Dziapa, w Nangczenie (chiń. Nangqian), w Qinghai.

3 listopada 2018

Kolejne osuwisko, nowe jezioro zaporowe na Driczu (chiń. Jangcy), powódź i ewakuacja kilkudziesięciu tysięcy osób w Dzomdzie (chiń. Jiangda) w Tybetańskim Regionie Autonomicznym, Kardze (chiń. Ganzi) w Sichuanie i Deczen (chiń. Deqing) w Yunnanie.

4 listopada 2018

Dwudziestotrzyletni Dhorbo podpala się w Ngabie (chiń. Aba), w prowincji Sichuan. Ginie na miejscu, wołając o powrót Dalajlamy.

6 listopada 2018

Trzeci „okresowy przegląd” sytuacji w Chinach na forum Rady Praw Człowieka ONZ. O prawa Tybetańczyków upominają się przedstawiciele dwunastu państw, między innymi Australii, Francji, Niemiec, Japonii i Stanów Zjednoczonych.

8 listopada 2018

„Buddyzm tybetański musi mieć odwagę sprostać historycznej misji i z własnej inicjatywy dostosować się do społeczeństwa socjalistycznego, zlać z kulturą chińską oraz dostrajać do sytuacji w kraju”, mówi Gjalcen Norbu, „chiński Panczen”, podczas akademickiego seminarium w Pekinie.

11 listopada 2018

Policja rozpędza demonstrację mieszkańców osady w Czone (chiń. Zhuoni), w Gansu, protestujących przeciwko planom zawrócenia lokalnej rzeki, jedynego źródła wody pitnej.

16 listopada 2018

Władze chińskie ogłaszają nową, narodową kampanię zwalczania „nielegalnych treści”, w ramach której wypłacają nagrody za informacje o „przestępstwach” takich jak rozmowy o Dalajlamie.

19 listopada 2018

Władze lokalne w ujgurskim Xinjiangu wzywają osoby, które „nie oglądają telewizji” albo „kupowały mapy lub sznury”, do oddania się w ręce policji jako podejrzane o „terroryzm”.

Rząd Kanady przeznacza 5,4 mln dolarów na kształcenie tybetańskich uchodźców w Indiach i Nepalu.

20 listopada 2018

»Na zdjęciach z kosmosu nie widać dzielących nas granic, tylko jedną błękitną planetę. Nie ma już czasu na myślenie o „własnym kraju” czy „naszym kontynencie”. Naprawdę trzeba nam dziś większego poczucia globalnej odpowiedzialności, wyrastającej z poczucia jedności rodzaju ludzkiego«, pisze Dalajlama w przesłaniu na szczyt klimatyczny COP24 w Katowicach.

26 listopada 2018

Władze chińskie podają, że od początku roku lotnisko w Lhasie przyjęło cztery miliony turystów.

30 listopada 2018

W szpitalu w Dharamsali umiera osiemdziesięciosiedmioletni Palden Gjaco, jeden z najbardziej znanych tybetańskich więźniów politycznych, który za kratami chińskich więzień i obozów pracy spędził 33 lata.

Międzynarodowy zespół publikuje wyniki badań kamiennych narzędzi i grotów sprzed około 40 tysięcy lat (czyli dwa razy starszych od znanych dotąd śladów) z położonego w środkowym Tybecie paleolitycznego stanowiska archeologicznego, które uznano za najwyżej położone na świecie.

grudzień 2018

Władze chińskie tradycyjnie już konfiskują paszporty i zawracają Tybetańczyków z zagranicy w związku z dorocznymi wykładami Dalajlamy w Bodh Gai, najbardziej czczonym sanktuarium buddyjskim Indii.

2 grudnia 2018

Władze chińskie organizują manifestację siły z okazji buddyjskiego święta Ganden Ngaczo, wyprowadzając na ulice Lhasy „tłumy żołnierzy paramilitarnej Ludowej Policji Zbrojnej, zwykłych policjantów i tajniaków”.

3 grudnia 2018

Jego Świątobliwość Gjalłang Drukpa przemawia – jako przedstawiciel ludów Himalajów – do uczestników oenzetowskiego szczytu klimatycznego COP24 w Katowicach.

5 grudnia 2018

Po latach zabiegów dyplomatycznych niemiecka Komisarz Praw Człowieka składa wizytę w Lhasie.

8 grudnia 2018

W Ngabie (chiń. Aba), w prowincji Sichuan podpala się nastoletni Dugkho. Władze odcinają od świata cały rejon.

9 grudnia 2018

Na „ulicy bohaterów” w Ngabie (chiń. Aba) w Sichuanie podpala się Gendun Gjaco, szesnastoletni mnich klasztoru Kirti. Ginie, wołając o wolność o Tybetu.

W internecie pojawia się nagranie – którego autentyczności z oczywistych względów nie można potwierdzić – „wujka”, twierdzącego, że zmarły 4 listopada Dhorbo nie dokonał samospalenia, tylko zmarł na skutek wypadku.

10 grudnia 2018

Policja katuje szesnastoletniego mnicha Sangje Gjaco, który woła o wolność Tybetu w Ngabie (chiń. Aba), w Sichuanie.

Władze w Lhasie inaugurują pięcioletni program „socjalistycznego kształcenia” duchownych (i trzyletniej edukacji partyjnych aparatczyków, „delegowanych” do tybetańskich klasztorów).

11 grudnia 2018

Po wrześniowym głosowaniu w Izbie Reprezentantów amerykański Senat jednogłośnie przyjmuje „ustawę o wzajemności”, domagając się od Chin „równego” dostępu do zamkniętego dla świata Tybetu. Do zakończenia ścieżki legislacyjnej potrzebny jest już tylko podpis prezydenta.

12 grudnia 2018

Pekin publikuje białą księgę, w której chwali się „wszechstronnymi postępami” w sferze ochrony praw człowieka, zwłaszcza w „autonomicznym” Tybecie i Xinjiangu (gdzie według niezależnych szacunków internowano dziesiątą część rdzennej populacji).

19 grudnia 2018

Prezydent Donald Trump podpisuje ustawę, która ma zapewnić „równy dostęp” do Tybetu amerykańskim dyplomatom, dziennikarzom, akademikom, działaczom organizacji pozarządowych i turystom, a przede wszystkim Tybetańczykom, będącym obywatelami Stanów Zjednoczonych. To krok w kierunku przywrócenia standardu wzajemności w stosunkach dwustronnych: o ile Chińczycy, którzy posiadają ważne wizy, mogą swobodnie podróżować po Stanach Zjednoczonych, do wjazdu na teren Tybetańskiego Regionu Autonomicznego potrzebne jest specjalne zezwolenie. Władze w Pekinie rutynowo uniemożliwiają odwiedzanie Tybetu zagranicznym politykom, dziennikarzom czy przedstawicielom instytucji międzynarodowych. Grupą najbardziej dyskryminowaną są bez wątpienia tybetańscy uchodźcy.

20 grudnia 2018

Pekin wystosowuje „stanowczy protest” w sprawie amerykańskiej ustawy o dostępie do Tybetu i publikuje serię artykułów, piętnujących „polityczną hipokryzję” i „religijne zakłamanie” Dalajlamy.

25 grudnia 2018

Władze okręgu Nangczen (chiń. Nangqian) w prowincji Qinghai zakazują klasztorom buddyjskim organizowania wakacyjnych kursów języka tybetańskiego dla młodzieży.