06. Proces grupowy

Pracując w grupie, trzeba mieć świadomość, jakie procesy zachodzą i jak bogate jest spektrum różnych sytuacji, z którymi możemy się zetknąć podczas pracy. Dynamika grupy (czyli to, jak grupa się rozwija), obejmuje całokształt zjawisk i interakcji grupowych, do których zalicza się: interakcje indywidualnych członków i członkiń grupy, stosunki interpersonalne, siły środowiska zewnętrznego (np. wpływ sali czy cateringu na zachowania i uczucia OU), cele i normy grupy, przywództwo, rozwój grupy w czasie. Grupa nie jest zwykłym zbiorem jednostek, tylko ma określone cechy charakterystyczne i stale zachodzą w niej różnorodne procesy i wzajemne oddziaływania.

W okresie funkcjonowania grupy można zaobserwować różne fazy procesu grupowego, co jest ważne, gdyż zadania stojące przed OP i jej zachowanie są związane z konkretną fazą. Proces grupowy przebiega niezależnie od trenera/trenerki. Pytanie tylko, czy odbywa się to na zajęciach, czy w przerwach między nimi. OP nie decyduje, czy wywołać ten proces, czy nie. Do niej należy tylko odpowiedź na pytanie: czy włącza się w proces, kształtuje go za pomocą różnych operacji, czy też pozostawia go własnemu biegowi. Odpowiadając sobie na to pytanie, OP powinna mieć świadomość, że bardzo wiele od niej zależy. To ona ustala rytm zajęć i dynamikę grupy, od niej zależy, czy bardziej lub mniej skoncentruje się na wzajemnych relacjach istniejących pomiędzy członkami/członkiniami grupy, itp.

Charakterystyczne cechy grupy uczestniczącej w warsztatach:

  • Świadomość osobistego uczestnictwa, przynależności do grupy.
    Poczucie identyfikacji z grupą istnieje także wtedy, gdy jej członkowie i członkinie są w różnych miejscach.
  • Określenie potrzeb członków i członkiń.
    Członkowie i członkinie przyłączają się do grupy, ponieważ mają nadzieję, że ona zaspokoi ich potrzeby lub zapewni oczekiwane korzyści.
  • Wspólne cele.
    Członkowie i członkinie grupy mają wspólne cele lub ideały, które ich łączą ze sobą; osiągnięcie celów jest rodzajem nagrody.
  • Wzajemna zależność.
    Członkowie i członkinie grupy są na tyle wzajemnie od siebie uzależnieni/uzależnione, na ile wnikają w to, co się dzieje z którymś z członków/członkiń.
  • Organizacja społeczna.
    Grupa ma własne normy, role, status, strukturę władzy, więzi emocjonalne.
  • Wzajemne oddziaływanie.
    Członkowie i członkinie grupy wpływają na siebie i kontaktują się ze sobą bezpośrednio w procesie komunikacji społecznej.
  • Jedność.
    Członkowie i członkinie grupy chcą być razem, co sprzyja rozwojowi grupy, realizacji jej celów.
  • Bardzo ważne jest w grupie to, kto jest liderem/liderką.

/Materiał przygotowany na podstawie: David Jaqus (2000), Learning in groups, London: Kogan Page/