Wyrok w sprawie wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym partnerze homoseksualnym - oddalenie powództwa

 W dniu 13 października w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Mokotowa odbyła się rozprawa w sprawie X.  W dniu 25 marca Zarząd Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka zadecydował o wstąpieniu do postępowania toczącego się w sprawie X. w trybie przewidzianym przez art. 61 ust. 4 kodeksu postępowania cywilnego. Sprawa X. dotyka problemu dyskryminacji osób homoseksualnych, który przejawia się w braku możliwości wstąpienia w stosunek najmu do lokalu po zmarłym partnerze homoseksualnym.

Po przeprowadzeniu rozprawy, Sąd I instancji wydał wyrok, w którym postanowił oddalić powództwo X. dotyczące wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym partnerze homoseksualnym. Po ogłoszeniu wyroku Sąd przedstawił krótkie uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do kwestii merytorycznych, Sąd wskazał, że podstawą powództwa X. jest przepis art. 691 zdanie ostatnie kodeksu cywilnego, który przewiduje możliwość wstąpienia w stosunek najmu po śmierci dotychczasowego najemcy przez osobę pozostającą ze zmarłym w „faktycznym wspólnym pożyciu” .  Sąd przyznał, że rozstrzygnięcie tej sprawy wymagało dokonania przez Sąd analizy, co kryje się pod pojęciem  „faktyczne wspólne pożycie”. Zdaniem Sądu, pod pojęciem tym na pewno należy rozumieć konkubinat heteroseksualny pomiędzy kobietą a mężczyzną.

Sąd zaznaczył, że przy rozstrzyganiu tej sprawy stanął także przed pytaniem, czy w obowiązującym systemie prawnym istnieją podstawy, by objąć pojęciem „faktycznego wspólnego pożycia” również związki miedzy osobami homoseksualnymi. Sąd zaznaczył, że z analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego należy wyciągnąć wniosek, że termin wspólne pożycie jest interpretowany jako „pożycie takie jak małżeńskie”, a zatem jednoznacznie wyklucza związki jednopłciowe.

W ustnym uzasadnieniu Sąd nie przeprowadził analizy orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Kozak przeciwko Polsce, mimo że zarówno HFPC jak i pełnomocniczka powoda wskazywali, że orzeczenie to ma kluczowe znaczenie dla sprawy.

Sąd zaznaczył, że brak jest orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazywałoby na konieczność traktowania związków homoseksualnych jako „faktycznego trwałego pożycia”, o którym stanowi art. 691 kodeksu cywilnego. Dodatkowo, Sąd przyznał, że analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego pozwala na wysnucie wniosku, że intencją ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 691 kodeksu cywilnego była chęć wyraźnego ograniczenia kręgu osób, którym przysługuje prawo wstąpienia w stosunek najmu po śmierci dotychczasowego najemcy.

Sąd wskazał, że dotychczasowy kształt regulacji art. 691 kodeksu cywilnego nie daje możliwości objęcia tym przepisem osób pozostających w związkach jednopłciowych, natomiast szereg argumentów prawnych (m.in. wspomniane orzecznictwo Sądu Najwyższego; komentarz do kodeksu cywilnego Pietrzykowskiego) przemawia za tym, aby powództwo X. zostało oddalone.

W sprawie orzekał SSR Maciej Ługiewicz.