Wolność wypowiedzi na forach internetowych

Zob.: Jacek Kowalewski, Wolność wypowiedzi na forach internetowych

Dzięki uprzejmości naszego Współpracownika, Jacka Kowalewskiego zamieszczamy jego opracowanie dotyczące wolności wypowiedzi na forach internetowych. Program Spraw Precedensowych coraz więcej uwagi poświęca kwestiom wolności słowa w Internecie. W sprawie K.U. przeciwko Finlandii, dotyczącej zniesławienia w Internecie, przedłożyliśmy Trybunałowi w Strasburgu "opinię przyjaciela sądu". Monitorujemy również sprawę "Gazety Bytowskiej", która porusza kwestię obowiązku rejestracji serwisów internetowych oraz odpowiedzialności ich administratorów.

Jak pisze Autor we wstępie: "Choć jakość samych praw i wolności nie zmienia się tylko przez to, że są wykorzystywane w wirtualnej rzeczywistości, to ich realizacja wymaga dostosowania otoczenia prawnego, czy to w formie zmiany przepisów czy też nowej ich interpretacji. W Deklaracji Komitetu Ministrów Rady Ministrów o wolności słowa i rządach prawa w Społeczeństwie Informacyjnym z 13 maja 2005 r. stwierdzono, iż „Wolność wypowiedzi, informacji i komunikowania się powinny być chronione tak dobrze w środowisku cyfrowym jak i w innych i nie powinny być przedmiotem ograniczeń innych niż te wymienione w art. 10  Europejskiej Konwencji Praw Człowieka tylko dlatego, że komunikacja odbywa się za pomocą środków informatycznych".

W korzystanie z „tradycyjnej" wolności wypowiedzi na forum internetowym zaangażowane są podmioty nowego rodzaju (dostawcy internetu, konkretnych usług), w tym „prasowe". Nadużycie tej wolności w internecie może być źródłem naruszeń szczególnie dolegliwych, z racji globalnego zasięgu rozpowszechnienia informacji i trudności w ich usunięciu. Naruszenia to przede wszystkim zniesławienie i zniewaga, ale biorąc pod uwagę instytucje pomocnictwa czy podżegania, zakres możliwych naruszeń jest jednak o wiele szerszy. Egzekucja odpowiedzialności może napotykać nowe problemy (ponadgraniczność, prawo właściwe).

Formą komunikacji, do której przede wszystkim odnoszą się niniejsze rozważania, jest forum internetowe li tylko „administrowane", nie „moderowane"; inaczej rzecz ujmując: takie, którego dysponent dba tylko o techniczną poprawność usługi, nie wykonując bieżącej kontroli treści, jest service providerem - a nie content providerem, czyli „podmiotem decydującym o umieszczaniu w sieci różnego rodzaju treści opracowanych samodzielnie lub przez osoby trzecie (np. operator portalu internetowego)".

Niniejszy tekst jest próbą połączenia podejścia zarówno teoretycznego, co przejawia się m.in. w uwagach krytycznych i postulatach zmian, jak i praktycznego, m.in. z myślą o sposobach postępowania prasy wobec roszczeń prywatnych osób trzecich lub działań organów państwa. Adresatami materiału są więc m.in., jeśli nie przede wszystkim, administratorzy for internetowych, zwani tu też usługodawcami, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów „prasowych"."