Rzecznik Praw Obywatelskich pyta Sąd Najwyższy o wznowienie postępowania po wyroku ETPCz stwierdzającym naruszenie art. 6 Konwencji

Od pewnego czasu zaobserwować można rozbieżności zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczące znaczenia procesowego, jaki ma wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdzający naruszenie w krajowym postępowaniu cywilnym prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności).

W związku z zaistniałą niejasnością pismem z dnia 1 lutego 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z prośbą o doprecyzowanie tego zagadnienia. Zwrócił się z pytaniem, czy wyrok ETPCz stwierdzający naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji stwarza możliwość wystąpienie z żądaniem wznowienia postępowania z powodu jego nieważności (na postawie art. 401 pkt 2 k.p.c.) czy też stanowi on stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (na podstawie art. 417 1 § 2 zd. 1 k. c.) otwierającego drogę do żądania naprawienia szkody.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka popiera postulat Rzecznika Praw Obywatelskich wyjaśnienia powyższej kwestii przez Sąd Najwyższy. W ramach swej działalności Fundacja zajmowała się już tym zagadnieniem, między innymi w związku ze sprawą Janusza Podbielskiego objętą Programem Spraw Precedensowych. W dniu 7 sierpnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie sygnalizacyjne, w którym odniósł się między innymi do skargi konstytucyjnej Janusza Podbielskiego. W postanowieniu tym TK wskazał na niegodność art. 401 pkt 2 k.p.c. z art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 2, art. 8 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, polegającą na tym, iż wskazany przepis pozbawia i nie reguluje możliwości wznowienia postępowania przed sądami krajowymi, pomimo wyroku ETPCz stwierdzającego naruszenie art. 6 Konwencji polegające na pozbawieniu dostępu do sądu.