HFPC przedstawia „opinię przyjaciela sądu” w sprawie Stowarzyszenia Chomiczówka przeciw Degradacji

Zob.: opinia przyjaciela sądu

Dnia 9 stycznia 2006 roku, Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła Sądowi Okręgowemu w Warszawie Wydział XXIII Gospodarczy-Odwoławczy "opinię przyjaciela sądu" (amicus curiae) w sprawie sporu Prezydenta m.st. Warszawy z założycielami Stowarzyszenia "Chomiczówka przeciw Degradacji". "Opinia przyjaciela sądu" to znana w praktyce sądów forma wyrażania przez organizacje pozarządowe opinii prawnej w postępowaniach sądowych, w przypadkach, gdy w związku z celami działalności danej organizacji zachodzi taka potrzeba.

W sprawie Stowarzyszenia "Chomiczówka przeciw Degradacji" celem Fundacji jest zwrócenie uwagi na stosowane przez organy władzy publicznej ograniczenia gwarantowanej w art. 58 Konstytucji wolności zrzeszania się.

Dnia 25 marca 2005 r., w związku z planowana budową trasy A7, mieszkańcy warszawskiej dzielnicy Chomiczówka złożyli zawiadomienie do Prezydenta m.st. Warszawy o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego "Chomiczówka przeciw Degradacji.

Istotą regulacji dotyczących stowarzyszeń zwykłych, zawartych w ustawie Prawo o Stowarzyszeniach, jest uproszczenie formy (zgłoszenie u prezydenta miasta zamiast rejestracji w KRS, brak osobowości prawnej itd.), oraz ułatwienie obywatelom zrzeszenia się w celu ochrony ich interesów (jeśli w ciągu 30 dni sąd nie zakaże działalności, może ono zacząć działalność), czym jednocześnie ustawodawca gwarantuje konstytucyjną wolność zrzeszania się.

Po 2 tygodniach od zgłoszenia, 15 kwietnia 2005 r., działający z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy, Zastępca Dyrektora Biura Administracji i Spraw Obywatelskich - Krzysztof Kulesza, wezwał założycieli stowarzyszenia do uzupełnienia dokumentacji i zlikwidowanie „braków formalnych" regulaminu. W wezwaniu wyrażono stanowisko, iż regulamin stowarzyszenia zwykłego powinien zawierać jeden cel, a nie cele działania oraz, że ten rodzaj stowarzyszenia powinien być reprezentowany przez 1 przedstawiciela, natomiast regulamin przewiduje istnienie zarządu. Zakwestionowano również zapis „innych prawem dozwolonych form społecznego nacisku" jako niedookreślony środek działania. W wezwaniu zawarto 15 -dniowy termin na usunięcie wskazanych „braków" formalnych. Ponieważ założyciele stowarzyszenia nie zgodzili się postąpić zgodnie z sugestiami urzędników, 20 kwietnia 2005 r. Prezydent m.st. Warszawy wniósł do Sądu Rejonowego w Warszawie wniosek o zakazanie działalności Stowarzyszenia "Chomiczówka przeciw Degradacji". 13 czerwca 2005 r. sąd oddalił wniosek Prezydenta, podkreślając bezzasadność zarzutów. Dnia 22 sierpnia 2005 r. Prezydent m. st. Warszawy złożył apelację utrzymując swą wcześniejszą interpretację. Postępowanie przed Sądem Okręgowym w Warszawie Wydział XXII Gospodarczy-Odwoławczy jest obecnie w toku.

Opinia złożona przez HFPCz podyktowana jest troską o ochronę praw obywatelskich. Zdaniem Fundacji, w przypadku Stowarzyszenia "Chomiczówka przeciw Degradacji" Urząd m.st. Warszawy stosuje procedury, które nie znajdują wystarczającego oparcia w przepisach prawa. W przypadku bowiem tak fundamentalnej wolności jaką jest wolność zrzeszania się powinna obowiązywać zasada "w razie wątpliwości na korzyść wolności" (in dubio pro libertate), a nie działanie polegające na mnożeniu trudności formalnych w założeniu stowarzyszenia.

Już samo podejrzenie naruszania wolności zrzeszania się jak i precedensowy charakter sprawy (podobną procedurę stosowano w Warszawie wobec ponad 30 stowarzyszeń zwykłych), skłoniły Helsińską Fundację Praw Człowieka do zajęcia się sprawą. Naszym zdaniem, przypadek Stowarzyszenia Chomiczówka przeciw Degradacji przyczyni się do przeprowadzenia debaty publicznej na temat realizowania przez władze publiczne procedur umożliwiających obywatelom obronę ich grupowych interesów. Do pełnej realizacji prawa do zrzeszania się, Polska zobligowana jest normami prawa międzynarodowego - Europejską Kartą Praw Człowieka i Obywatela. Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Kartą Praw Podstawowych UE.

---------------------------
Dalszych informacji na temat opinii przyjaciela sądu oraz Programu Spraw Precedensowych udziela Adam Bodnar, koordynator programu, e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. .