NSA ogłosił wyrok ws. Marakchiego

W dniu 14 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny ogłosił wyrok w sprawie Ch. Marakchiego, obywatela Maroka, który został wydalony z Polski pod zarzutem zagrożenia dla bezpieczeństwa RP na podstawie dokumentu sporządzonego przez ABW objętego tajemnicą państwową. Dodatkowo dane Ch. Marakchiego zostały wpisane do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest na terytorium RP niepożądany oraz do Systemu Informacyjnego Schengen. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone wyroki i orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczym powodem uchylenia wyroków w sprawie Ch. Marakchiego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia jest fakt, że sprawy te zostały rozpoznane przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne w sposób wadliwy. Jak podkreślił sąd, WSA rozpoznały obie sprawy Ch. Marachiego nie widząc związku i wzajemnych zależności między dwoma postępowaniami. W ustnym uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że taki sposób rozpatrywania sprawy sprawił, że WSA uchylił się od dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym danych poufnych), podczas gdy obowiązkiem WSA było rozpoznanie sprawy na podstawie pełnego materiału dowodowego i dokonanie jego oceny. Sąd zaznaczył, że dla rozstrzygnięcia sprawy przez NSA nie ma znaczenia kwestia zgodności przepisów ustawy o cudzoziemcach z przepisami Konstytucji RP, choć wskazał,  że konieczność zbadania tego zagadnienia może zaistnieć podczas rozpoznawania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Ch. Marakchi jest obywatelem Maroka i przez 8 lat mieszkał w Polsce. Ch. Marakchi co roku składał do Wojewody małopolskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Wojewoda, opierając się na opinii ABW objętej klauzulą „poufne” odmówił Ch. Marakchiemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Stwierdził, że stanowi on zagrożenie m.in. dla obronności lub bezpieczeństwa państwa. Co istotne, Wojewoda wyłączył z jawnej dokumentacji materiały, zawierające m.in. opinię ABW. Jednocześnie odmówił wnioskodawcy możliwości ich przeglądania, czym odebrano mu możliwość skutecznej obrony. Na mocy decyzji Ch. Marakchi został zobowiązany do opuszczenia terytorium RP.

Ponadto Ch. Marakchi został wpisany do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany oraz do Systemu Informacji Schengen. Ch. Marakchi wystąpił o wykreślenie jego danych osobowych z tych rejestrów. We wniosku wskazał m.in., że nieznane są mu przyczyny takiego wpisu, a podnoszone w stosunku do niego zarzuty są bezpodstawne i nie znajdują oparcia w rzeczywistości. Organ administracji odmówił jednak wydania zaświadczenia o wykreśleniu. Poinformował również, że dane te miały pozostać w rejestrach do maja 2012 r.

Na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. NSA rozpoznał łącznie skargę kasacyjną dotyczącą odmowy wydania zaświadczenia o wykreśleniu z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany i z Systemu Informacji Schengen oraz skargę kasacyjną dotyczącą odmowy przeglądania dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej.

Do udziału w postępowaniu zgłosiła się Helsińska Fundacja Praw Człowieka w charakterze przedstawiciela społecznego. Fundacja wystąpiła z wnioskiem o skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o treści:

Czy art. 131a w związku z art. 128 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2003 nr 128 poz. 1175 ze zm.) w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości zapoznania się przez cudzoziemca z podstawami faktycznymi wpisu, w tym w szczególności z aktami sprawy objętymi klauzulą tajności, a także w zakresie w jakim nie zapewnia prawa do obrony ze strony profesjonalnego pełnomocnika upoważnionego do dostępu do informacji niejawnych, jest zgodny z art. 45, 47, 51 ust. 3 oraz 51 ust. 4 w związku z art. 2 Konstytucji RP (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) oraz w zw. z art. 8 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) i art. 1 Protokołu nr 7 do  Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Dz. U. z 2003 r., Nr 42, poz. 364)?

Fundacja przedłożyła jednocześnie opinię prawną amicus curiae, która stanowi uzasadnienie wystąpienia z ww. wnioskiem poprzez wskazanie standardu traktowania cudzoziemców podlegających wydaleniu na gruncie Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Sprawa została objęta Programem Spraw Precedensowych. Sprawę pro bono prowadzi radca prawny Artur Zawadowski oraz aplikant adwokacki Jarosław Jankowski z kancelarii Weil Gotshal & Manges.