Konferencja w Oslo poświęcona naruszeniom praw człowieka związanym z funkcjonowaniem więzienia Guantanamo i odpowiedzialności państw europejskich za udział w „wojnie z terroryzmem”

W dniu 6 października 2011 r. w Oslo odbyła się konferencja poświęcona naruszeniom praw człowieka związanym z funkcjonowaniem więzienia Guantanamo, które w ramach „wojny z terroryzmem” zostało wykorzystane przez siły amerykański do przetrzymywania osób podejrzewanych o działalność  terrorystyczną („Guantanamo – and after”). Konferencja została zorganizowana przez Fundację Frit Ord, norweską organizację działającą na rzecz wolności słowa oraz Borgen Production As, norweską wytwórnię filmów dokumentalnych.

Konferencja została zorganizowana w związku z premierą w dniu 5 października 2011 r. filmu dokumentalnego wyreżyserowanego przez Erlinga Borgena „Death in Camp Delta” („Śmierć w Camp Delta”). Film ten opowiada historię byłych więźniów osadzonych przez wiele lat w Guantanamo oraz przedstawia budzącą wiele kontrowersji historię śmierci młodego mężczyzny w tym więzieniu. Od początku działań podejmowanych w Afganistanie, przyjmuje się, że zostało zatrzymanych 778 osób. Dotychczas uwolniono 600 z nich, jednakże pozbawiono ich możliwości dochodzenia sprawiedliwości przed sądami amerykańskimi. Film ten poszukuje odpowiedzi na pytanie, jaka jest obecnie sytuacja byłych więźniów Guantanamo i ich rodzin, jakie są losy osób, które dalej pozostają w Guantanamo, a przede wszystkim jak długo Stany Zjednoczone i państwa europejskie dalej nie będą dostrzegać konieczności poniesienia odpowiedzialności za udział w „wojnie z terroryzmem”.

Projekcja filmu dała asumpt do dyskusji poświęconej istnieniu więzienia Guantanamo podczas konferencji 6 października 2011 r. Uczestniczyli w niej wybitni prawnicy, od lat badający i zajmujący się kwestią legalności istnienia więzienia Guantanamo – prof. Mark Denbeaux  (Seton Hall University School of Law, New Jersey) oraz Michael Ratner (prezes organizacji Center for Constitutional Rights, Nowy Jork). Obecni byli również byli więźniowie, którzy opowiedzieli o swoich doświadczeniach, metodach przesłuchań, jakim byli poddawani oraz o ogólnych warunkach panujących w Guantanamo.

W konferencji udział wzięła również Irmina Pacho z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, która przedstawiła problematykę odpowiedzialności państw europejskich za udział w „wojnie z terroryzmem”. Wskazała ona również na polskie doświadczenia w dochodzeniu wyjaśnienia kwestii istnienia domniemanego tajnego więzienia CIA na terytorium Polski, którym przesłuchiwano osoby podejrzane o działalność terrorystyczną z użyciem tortur.