Znęcała się nad znęcającym?

Przed warszawskim sądem rejonowym rozpoczął się proces E.S. oskarżonej o znęcanie się nad swoim byłym mężem R.S. To już piąte z kolei postępowanie w tej sprawie.

Prokuratura Rejonowa w Warszawie w 2000 r. postawiła E.S. zarzut fizycznego i psychicznego znęcania się nad jej byłym mężem w okresie od 1990 r. do kwietnia 2000 r. Śledczy uznali, że przez ten czas kobieta popychała R.S., szarpała go, utrudniała mu korzystanie z kuchni i łazienki, a także lżyła go słowami uznanymi za obelżywe.

Niniejsza sprawa nie byłaby warta zainteresowania Kliniki „Niewinność”, gdyby nie fakt, że E.S. również złożyła zawiadomienie o znęcaniu się nad nią przez R.S. Warto podkreślić, że zrobiła to kilka miesięcy wcześniej niż R.S.

W obu sprawach ta sama prokuratura wszczęła dwa dochodzenia. Oba o znęcanie w podobnym okresie czasu. W jednym  postawiła zarzut E.S., w drugim taką samą decyzję podjęła w stosunku do R.S. Oba postępowania przygotowawcze zakończyły się sporządzeniem aktów oskarżenia. Wniesiono je do tego samego sądu rejonowego.

Postępowanie sądowe prowadzone przeciwko R.S. zostało umorzone w 2006 r. z powodu śmierci oskarżonego. To, które było prowadzone przeciwko E.S. trwa po dziś dzień. Kilkukrotnie kończyło się wydaniem orzeczenia merytorycznego. Sąd uniewinniał oskarżoną,  skazywał ją na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu, a raz umorzył postępowanie (w części z powodu braku znamion czynu zabronionego, a w części z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu).

Aby w pełni zrozumieć wątlipowości Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dotyczące tej sprawy, konieczne będzie bliższe przyjrzenie się regulacji kodeksu karnego. Art. 207 § 1 kk definiuje przestępstwo znęcania się:

Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Warto w rzeczonej definicji wyróżnić dwa zwroty: osoba najbliższa oraz inna osoba pozostająca w stałym lub przemijającym stosunku zależności. Wyrażenia te są decydujące dla  dla ewentualnej odpowiedzialności karnej E.S. Wyczerpująca definicja osoby najbliższej znajduje się w art. 115 § 11 kk. Do kręgu podmiotów objętych tą definicją ustawodawca nie zaliczył byłego małżonka.

Druga z ewentualnych przesłanek odpowiedzialności E.S. jest również wątpliwa, jeżeli przypomnimy drugie postępowanie, które było prowadzone przeciwko R.S. Jeżeli założymy, że R.S. i E.S. nie byli dla siebie osobami najbliższymi, to zatem oboje musieli pozostawać względem siebie we wzajemnym, dwustronnym stosunku zależności, co z punktu myślenia zdroworozsądkowego nie ma większego sensu.