Fundacja przedstawiła Sądowi Najwyższemu opinię amicus curiae dotyczącą przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania

W dniu 16 stycznia 2012 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, po otrzymaniu zgody Sądu Najwyższego, przedstawiła opinię amicus curiae w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 5 października 2011 r. o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego: „czy przesłanki określone w art. 258 § 2 k.p.k. stanowią samodzielne i wystarczające podstawy do zastosowania (przedłużenia stosowania) tymczasowego aresztowania, a tym samym tworzą domniemanie, że podejrzany może podjąć działania zakłócające prawidłowy tok postępowania, co zwalnia z powinności wykazywania konkretnych okoliczności godzących w prawidłowy tok postępowania?”

Główną intencją opinii HFPC jest zaprezentowanie Sądowi Najwyższemu spostrzeżeń na temat praktyki sądów krajowych, z jaką zetknęliśmy się przy okazji analizy spraw wpływających do Fundacji, jak również zwrócenie uwagi na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Amicus curiae, czyli „opinia przyjaciela sądu”, to uznawana przez sądy praktyka polegająca na wyrażaniu przez bezstronne podmioty (organizacje pozarządowe lub środowiska akademickie) opinii prawnej w postępowaniach sądowych, w przypadkach, kiedy zgodnie z celami ich działalności zachodzi taka potrzeba. Opinia jest skierowana do odpowiedniego sądu. Daje możliwość przedstawienia przez bezstronny podmiot stanowiska uzasadnionego posiadanymi informacjami dotyczącymi konkretnej sprawy, aktualnym stanem prawnym oraz doświadczeniem. Opinia prawna ma na celu pomóc sądowi w kompleksowym rozpoznaniu problematycznej kwestii, z uwzględnieniem argumentów oraz poglądów, które niekoniecznie – z różnych względów – mogą być przedstawione bezpośrednio przez osoby, których problem dotyczy.

Opinie tego typu składane są przez Helsińską Fundację Praw Człowieka zarówno przed sądami powszechnymi, Trybunałem Konstytucyjnym, Europejskim Trybunałem Praw Człowieka oraz Sądem Najwyższym. Na dopuszczalność i potrzebę korzystania z tej instytucji Trybunał Konstytucyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt: SK 30/05 (część III pkt 2.2.). W cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że działalność Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka pozwala jej na zgromadzenie wiedzy i doświadczenia o funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Jak już zostało zauważone we wniosku z dnia 3 stycznia 2012 r., Fundacja przedstawiała opinie amicus curiae również przed Sądem Najwyższym. Pierwszym tego rodzaju przypadkiem była sprawa Adama D. dotycząca dochodzenia praw w związku z przeludnieniem w więzieniach (sygn. akt: V CSK 431/06). Kolejną sprawą, w której opinia przyjaciela sądu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka została przedstawiona Sądowi Najwyższemu, była sprawa pani Iwony N. – sędzi w stanie spoczynku, wobec której Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) orzekła odmowę przywrócenia do służby sędziowskiej po tym, jak ustały przyczyny zdrowotne przeniesienia w stan spoczynku (sygn. akt: III KRS 19/10).

Posiedzenie Sądu Najwyższego w przedmiocie rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia prawnego odbędzie się 19 stycznia 2012 r. o godz. 9:30 w sali C (sygn. akt: I KZP 18/11).